Versailles Sarayı

 

 

Versailles Şatosu, Paris'e yakın bir Fransız şatosudur. Aynı zamanda müze olarak da kullanılır. Kral XIII. Louis, av etkinliklerinin üssü olacak mütevazı bir şato yapmak için, Paris'ten 24 km’den az bir uzaklıkta olan Versailles'in bulunduğu alanı seçmişti. Oğlu XIV. Louis de avcılığa meraklıydı ancak bu arsa için daha başka planları vardı. Varolan diğer saraylar (Louvre ve Tuileries de buna dahil) ona yetmediği için, 1660'da Versailles'i büyük bir kraliyet sarayına dönüştürmeye karar verdi. Her şey, tüm saray ahalisinin ağırlanabileceği tarzda, çok görkemli olacaktı. 1661'de sarayın yapımına başlandı ve iki yıl içinde, Güneş Kralı diye tanınan XIV. Louis, hazineden gelen tüm tepkilere karşın buraya inanılmaz miktarda para harcadı. Onlarca yıl sürecek yapım için binlerce işçi çalışacak ve harcamalar giderek artacaktı. Versailles üzerinde 30 yıl çalışan mimar Louis Le Vau'nun yerine Andre Le Notre geçti. Peyzajdan sorumlu Andre Le Notre’nin tasarladığı bahçeler şatoyu geri planda bırakınca saray çok daha ihtişamlı bir yer halini aldı. XIV. Louis tahta çıkar çıkmaz, oturma yeri olarak Versailles'ı seçti ve bütün soyluları burada toplamaya karar vererek bölgenin yeniden düzenlenmesini emretti. Yapılan bu düzenlemeler ise günümüze kadar ulaşmış ve bu şatonun müze haline getirilmesini sağlamıştır. Ayrıca günümüzde bu şato Fransız siyasetçileri ve ülkenin ileri gelenleri tarafından da kullanılmaya devam edilmektedir. Saray 13. Louis tarafından 1624 yılında av köşkü olarak kullanılmak üzere yaptırılmaya başlanmış, daha sonra yapılan eklerle bu halini almıştır 14. Luois zamanında tamamlanmıştır. Sarayın inşaatı sırasında 30.000 işçi çalıştırılmış ve saray 50 yıl da tamamlanmıştır. Barok dönemini en ince ayrıntılarıyla yansıtmaktadır. Sarayın ön havuzunda güneş tanrısı Apollon'un arabası bulunumaktadır. Aynı şekilde koruluklarda, su perileri arasında dinlenen Apollon heykeli yine çok göz kamaştırıcıdır. Marie Antoinette 'ekmek bulamıyorlarsa,pasta yesinler' sözlerini bu sarayda sarfetmiştir. Ayrıca Topkapı Sarayı - Mihrişah Sultan dairesi duvarlarına Versailles Sarayı bahçeleri resmedilmiştir Fransa'da, Paris dolaylarındaki saray ve müzedir. Önceleri Versailles'da, kral Louis XIII için yaptırılmış basit bir av köşkü vardı. Oğlu Louis XIV tahta çıkar çıkmaz, oturma yeri olarak Versailles'ı seçti ve bütün soyluları Paris'ten uzaklaştırıp orada toplamağa karar vererek bölgenin yeniden düzenlenmesini emretti. Eski binaların yer aldığı küçük tepe, geniş bir taraça haline getirildi; bu taraçanın üstünde kurulacak yeni şatonun uzunluğu 500 metre olacaktı. Parkın düzenlenebilmesi için de başka bir tepe düzleştirildi, bataklıklar kurutuldu. Mimar Louis Le Vau (1612-1670) burada, düzeni ve boyutları açısından «klasik» üslûbun en katıksız örneği olan görkemli bir şato yaptı. Onun ölümünden sonra Jules Hardouin-Mansart (1646-1708), kral dairelerini kraliçe dairelerine bağlayan ünlü Aynalı Galeri'yi, kuzey ve güneydeki iki ek binayı, kiliseyi ve Büyük Trianon'u ekledi. Aynı tarihlerde Andre Le Nötre da (1613-1700) bahçenin planını çizdi. Günümüzde müze olarak halka açılan bu güzel saray, Versailles'ı, Fransa'nın en turistik şehirlerinden biri haline getirir. Versailles Sarayı'nın ön yüzü, Mansart'ın eseridir ve yatay çizgileriyle klasik mimarînin başeserleri arasında sayılır. Louis XIII'ün «derme-çatma şato yavrusu», binlerce saraylıyı barındıracak ve bütün Avrupa'nın gözünü kamaştıracak bir saraya dönüştürülmüştür. Bu yapım işinde 36,000 işçi çalıştığı ve bir bayram günü sarayın bahçesindeki fıskiyelerden akan suyun, 600,000 Paris'imin bir günlük su tüketimine eşit olduğu bilinmektedir. Sayısız çeşmenin, heykelin ve mağaranın bulunduğu Versailles bahçeleri, Güneş Kralı'nın saltanatının ilk yıllarında Paris asaletinin görülebileceği bir merkezdi. 1664,1668 ve 1674’te Moliere ve Racine'nin oyunlarını, Lully’nin operalarının sergilendiği bir mekana dönüştü. Bu gelenek XIV. Louis'yi takip eden hükümdarlar, özellikle de Marie Antoinette tarafından sürdürüldü. Marie Antoinette, buraya bir tiyatro yaptırdı. Çobanlar ve alt sınıftan insanlarla dolu küçük bir köy yarattı, arkadaşlarıyla köylü rolleri canlandırdı. 101 hektarlık bir alanı kaplayan Versailles bahçelerinde sayısız gezi alanı ve kendi "Küçük Venedik" iyle bir "Grand Canal" yer alıyor. Sarayın boyutları da olağanüstü: ortasındaki Aynalar Odası'nın (72 metre uzunluğunda, 10.6 metre genişliğinde ve 12.8 metre yüksekliğinde bir galeri) yer aldığı bina cephesi 640 metre. Bahçeye bakan ve karşı duvarda ayna seklinde yansımaları olan 17 pencere var. Charles Le Brun'un tabloları, XIV. Louis'nin 1661-1678 yılları arasındaki saltanatının tutanağı bir anlamda. Sarayın krala sanatsal katkısı, XIV. Louis'nin yerleştirmeye çalıştığı kraliyet ruhunu pekiştiriyordu. 1682'de Versailles devamlı evi halini aldı ve tüm kraliyet ailesi buraya yerleşti. Karmaşık ritüeller geliştirildi. Kralın suyuna gidenler ilerleyebildiği için bundan medet umanlar Versailles'e gelip imparatorun ağzına bakıyordu. XIV. Louis, 1715'te öldü. XV. Louis, opera binası ve Petit Trianon sarayı da içinde olmak üzere, inşaatın devamında mimar Gabriel’i görevlendirdi. XVI. Louis zamanında iyi bir kütüphane yapıldı; Marie Antoinette ise Petit Trianon'un idaresini eline aldı. Ancak gerçek hayat, bu tiyatro sahnesini yıkmak üzereydi. 1789 Ekim'inde Fransız Devrimi Versailles'e ulaştı ve saray ele geçirildi.